Eski Türk Evlerinin Diyarı: Göynük ve Anılar

Göynük tarihsel bir kasaba.. tarihi çok eskilere kadar gidiyor.. birçok köyü, tipik, tarihsel Türk evleri, otantik geçmişi, tokalı örtüleri, tahta oymacılık eserleri ve uğut marmelatı’yla Göynük, sadece eski otantik evleriyle değil, geleneksel ürünleriyle de zengin bir değere sahip…


Göynük’te geleneksel Türk evlerinin yanında 21 cami, türbe, çeşme, hamam, kule ve hazire olmak üzere 158’den fazla sivil mimari yapı vardır ki, bunların hepsi, Osmanlı-Türk yapı mimarisinin bütün geleneksel özelliğini göstermektedir..

Göynük’te eski Göynüklüler…


Göynük’te ayrıca 14. yüzyılda Gazi Süleyman Paşa tarafından inşa ettirilen tarihi cami, hamam ve konak da bulunmaktadır. Göynük’ün tarihi M.Ö. 8. yüzyıla kadar gitmektedir. Göynük, eski ve köklü bir yerleşim yeri olarak; Bizans, Roma ve Osmanlı medeniyetlerinin yerleşim bölgesi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Göynük’te insanlar..


Göynük, Susuz, Kilciler, Narzanlar, Boyacılar köylerinde Bizans devrine ait yazılı eserlere sahip olan bir belde olarak, tarihsel öneme de sahiptir.


Akşemseddin Hazretleri Türbesi:
Akşemseddin Hazretleri, Fatih Sultan Mehmet’in hocası..
Göynük’e dışarıdan gelmiş, ama burayı çok beğendiği için yerleşmiştir. Akşemseddin hem hekim ve hem de din alimi olarak bilinen bir zattır. Burada vefat ettikten sonra, Fatih Sultan Mehmet, Gazi Süleyman Paşa Cami yanında şimdiki türbeyi yaptırtıyor.. Yıl: 1464. Türbe, altıgen bir yapıya sahip. Kefeki taşından yapılmış türbenin kapısının üzerinde sivri kemerli bir alınlık yer alır.

Göynük’te insanlar…


Türbenin içi çok sadedir.. hemen hemen her hafta Türkiye’nin dört bir yanından insanlar öbek öbek Göynük’ü ve özellikle Akşemseddin Hazretleri Türbesi’ni ziyarete geliyorlar.. Türbenin kubbesinin oturduğu pandantifler ilgi çekicidir. Her kenarda, altta ve üstte ikişer sıra halinde yer alan pencerelerden üst sıradakiler geç devre ait renkli camlı alçı şebekelerle süslenmiştir. Türbede Akşemseddin Hazretleri’nin sandukası, ayrıca Akşemseddin’in oğulları; Sadullah ve Emrullah çelebilerin sandukaları vardır. Kapakları nar çiçeği motifleriyle bezenmiş, kabartma yazı ile süslü, ceviz ağacından yapılmış olan bu sandukalar Osmanlı ağaç işçiliğinin en güzel örnekleri olarak değerlendirilmelidir…

Göynük’te üç kuşak bir arada…


Gazi Süleyman Paşa Cami ve Hamamı
Yöredeki en güzide Osmanlı mimari yapılarından biri 1331-1335 tarihleri arasında yapılan Gazi Süleyman Paşa Cami’dir. Yapı, Orhan Gazi‘nin oğlu Gazi Süleyman Paşa tarafından yaptırılmıştır. Tek şerefeli, tek minareli ve ahşap kubbeli olarak inşa edilmiştir. 1948-60 yıllarında restore edilen cami, yöredeki ilk Osmanlı eserlerinden biri olarak çok önemlidir. Yine Gazi Süleyman Paşa Hamamı da cami ile birlikte inşa edilmiştir. Hamam, traverten kesme taştan yapılmıştır. Ayrıca bölgenin en büyük hamamı olma özelliğini de korumaktadır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi‘nde, Ankara ve İstanbul’da bile böyle muhteşem bir hamam bulunmadığını, belirtmektedir.


Tabak Dede ve Ömer Sıkkın Türbeleri
Gerek Tabak Dede, gerekse de Sıkkın Hazretleri, Göynük’ün veli insanları olarak tanınırlar. Tabak Dede’nin asıl mesleği deri tabakçısıdır ve yaşamını bununla idame ettirmiştir. Hayatı ise menkıbelerle örülüdür ve doğru düzgün kaynak yoktur Tabak Dede hakkında.. Ömer Sıkkın Hazretleri’nin ise Akşemseddin Hazretleri’yle birlikte aynı dönemde yaşadığı tahmin edilmektedir. Ömer Sıkkıni Hazretlerinin 1475 yılında vefat ettiği tahmin edilmektedir. Yine, geçimini de bıçakçılıkla sağladığı düşünülmektedir, çünkü, halk arasında diğer ismi de; “Bıçakçı Dede” olarak kabul görmektedir. Her ikisinin de Göynük içinde çok güzel türbeleri mevcuttur. Göynüğü ziyaret eden, Türkiye’nin her tarafından gelen insanlar, sadece Akşemseddin Hazretleri’nin türbesini değil, aynı zamanda Bıçakçı Dede ve Tabak Dede’nin de türbelerini ziyaret ederek dualarını yapmaktadırlar…


Tarihi Diğer Yapılar
Osmanlı’nın tarihi yapılarının yanında, Bizanslılardan da kalma eserler mevcuttur Göynük’te.. Özellikle Kilciler Köyü‘nde bulunmuş eserler buna örnektir. Burada kilise kalıntıları mevcuttur. Ayrıca o devre ait mezar taşları ve kitabeleri bulunmuştur.. Yine ayrıca Frig‘lere ait en eski yazılı belge de, 1966 yılında Soğukçam, eski adı Germonos Köyü‘nde bulunmuştur. Burada Friglere ait kılıntılar mevcuttur. Bunların arasında en önemlisi de, yüksek bir kaya üzerine yazılı kitabedir..


Tarihi yapılara örnek başka eserler de, Osmanlı döneminden kalma tarihi ahşap Göynük evleri ve konaklarıdır. Buradaki işçilik ve ahşap oymacılığı özgün ve kalıcı özellikleriyle, sanat ve zenaat işçiliğinin en güzel örnekleri olarak karşımızda durmaktadır…


Eski Fotoğraflarla Taşınan Kültür
Göynük tarihi bir kasaba.. özellikle Osmanlı döneminde ilçede yapılan eserler paha biçilmez özellikte ve yapıdadır. Konut, işyeri, hamam, türbe, hazire, tarihi çınar ağaçları gibi, birçok alanda doğal ve tarihi özellikte değerlere sahiptir. Sonra bu tarihi eserler hala Göynük’te işlevlerini sürdürmekte, yaşamaktadırlar..

1950’li yıllarda Göynük…


Yine eski fotoğraflara da bakıldığında Göynük’lü insanlar ve yine Göynüğün ileri gelen aileleri, kişileri mekanlarla birlikte varolmuşlardır. Bu fotoğraflar hem bir kültürü, hem de insan tiplerini meydana çıkarmış, ayrıca da dönem kültürü ve gerçeklikleri konusunda hepimizi aydınlatmıştır. Çünkü fotoğraf gerçekliği üzerinde taşır ve zamanını bütün boyutuyla geleceğe taşır ve yansıtır. Böylece, aynı zamanda kendi bireysel ve toplumsal tarihini de yaşatarak, geleceğe aktarır ve nesillerin yetişmesi için de öncü bir vazife ifa eder…

Bir Cevap Yazın