Resim Sanatında Renkler

HAKAN FİDAN
Colortone Sanat Boyaları Kurucu Ortağı

İnsanoğlu renkleri ilk başta beyazdan siyaha giden düz bir çizgi olarak ele almıştır. Bu çizginin ortasında da kırmızı olduğu inancı vardır ki bu üçlü renk sistemi olarak tanımlanmıştır. Newton‘un 1670 yılında yapılan prizma deneyi ile rengin bir tayf olduğu bilimsel olarak ispatlanmış ve düz çizgi olduğu bilgisi geçmişte kalmıştır.

Renk tayfı bize beyaz ışığın tüm renklerin bileşimi olduğunu göstermiştir, ancak resim sanatında kullandığımız renklerin tamamını karıştırırsak beyaz renk elde edemeyeceğimiz açıktır. Burada önemli olan fiziksel renk bilgisi ile- televizyon renk aktarımı, fotoğrafçılık gibi- kimya da rengin farklı olduğudur. Gerek resim sanatı için üretilen, gerek baskı mürekkeplerinde kullanılan renklendiriciler; pigment ya da boyarmaddeler kimyasaldır. Bizim değerlendireceğimiz bu renk sistemi olacaktır.


Resim sanatında kullanılan boyalarda rengin elde edilmesi öncelikle doğal malzemelerin kullanılması ile olmuştur. Burada kaynak olarak çok farklı ürünler kullanılmıştır mineraller, farklı bölgelerin toprakları, bitkiler, deniz yumuşakçaları bunlara örnek olarak gösterebiliriz. Resim sanatında önemli bir renk olan “Ultramarin Mavi” önceleri bir mineral olan “Lapis Lazuli “ nin öğütülmesi ile elde edilmiş ancak 19 yüzyılda sentetik olarak sentezlenmiştir. Burada teknolojik gelişmelerin yansıması olarak bir mineralin yerini bir kimyasala bıraktığını görüyoruz.


Bir diğer değişimi yine çok önemli bir renk olan Beyaz da görüyoruz. En az M.Ö. 400 yıllarına tarihlenmekte olan Kurşun Beyazı 19.yy la kadar Avrupa’da resim sanatında kullanılan nerdeyse tek pigmenttir ancak kanserojen olduğu tespit edildikten sonra üretimi ve satışı yasaklanmıştır. Bu pigmentin yerini ise ağırlıkla titan beyazı ve çinko beyazı almıştır.


Rönesans’tan günümüze sanatçılar tarafından kullanılan renklendiriciler-ki bir bölümü artık pigment olarak adlandırılmamaktadır- yukarıdaki örneklerden de görüleceği gibi değişmiştir. Restorasyon ve/veya çok özel amaçla laboratuvar bazında üretimler haricinde bugün kullanılan boyalar tamamen farklıdır. Ve bu tip boyalar bir standartizasyon kapsamında düzenlenmiştir.


Günümüz sanat boyalarını daha kapsamlı bir biçimde bir başka yazı kapsamında ele alacağız.

Not: Bu yazı Sanat Tasarım Gazetesi’nin Mart 2020 sayısında yayınlanmıştır.

Bir Cevap Yazın