Realist Resmi Anlamak

Berat Adliye

Reaizm veya realist resim bugüne kadar doğru düzgün anlaşılamamıştır. 19. Yüzyılın bu sanat hareketi günümüzde de devam ediyor. Çünkü realiteyle olan bağlantı sürdüğü sürece, realiteyi algılama biçimi noktasında realizm de devam edecek gibi görünüyor.

Neşe Erdok

Ama bazılarının sandığı gibi bu sadece ‘kağıt toplayan işçiler’ resimlerinin ötesinde, bütün bir hayatı kuşanan resim realitesi olarak karşımıza çıkıyor. Ve, özellikle Batı’da endüstri hareketleri ve endüstrinin gelişmesiyle de bağlantılı olarak gelişiyor. Toplumsal sınıfların oluşması ve bu sınıfların altta kalanlarının yaşam biçimlerinin dayanılmaz ve ilkel olmasıyla da bazı sanatçıların kadrajlarına giriyor bu sanat alanı. Çünkü bakıldığında bizler sanatçılara da ‘küçük burjuva’ diyoruz. Bir tür burjuvalığa özenme, ama ekonomik olarak burjuva olamama realiteleri noktasında küçük burjuva olarak kalmaları ve yaptıkları eserler neticesinde, burjuvadan bir pay almaya, aramaya kalkmaları olgusu..

Nuri İyem

Tarih boyunca da bir anlamda böyle olmuştur. Sanatçılar büyük burjuvadan beslendikleri oranda aynı zamanda sanat tarihine de girmişlerdir. Kağıt toplayanlar, dilenciler, çiçekçi kadınlar, evsizler, balıkçılar vb. tabloları yapan Türk ressamları arasında da burjuvaya özenen ve onların dünyalarında yer almak için kendisini paralayan çok ressam olmuş ve bu ressamlar büyük meblağlara tablolarını satmaya çalışarak, aslında ne kadar gerçekçi, giderek, toplumcu gerçekçi (!) olduklarını kanıtlamaya çalışmışlardır.

Millet’in bir tablosu

Tabi bu resmin Batı’da en önemli temsilcisi Gustave Courbet’tir. Onun resimlerindeki yakıcı yaklaşımlar ve her şeyi göze alan ve toplumsal alt sınıflar yanında duran resimleri hem dönemi için, hem de döneminden sonra etkili bir mesaj ve estetik olarak sanattaki yerini almıştır. Bir tür protesto ve başkaldırı resmi olarak da o dönem Fransa’sı içinde öne çıkıyordu Courbet resmi.. Daha sonra gelecek olan ressamlara da bir anlamda yön verecekti.

Courbet’in bir tablosu

Bizdeki çizgiye bakılacak olursa, ‘naif köylü kadın yüzleriyle’ Nuri İyem, toplumsal gerçekçi resmin, Batı düzeyinde ve profesyonelliğinde olmasa bile, köylülük düzeyinde temsilcilerinden biridir ve olabildiğince de naiftir. Keza Neşet Günal da Rus gerçekçiliğine öykünen yapısıyla Türk köylüsünden ziyade Rus köylüsünü işliyor havasında toplumsal gerçekçi resimler üretmiştir üretmesine de, elbet bu resimlerin Türk resmi olduğu her zaman için tartışmalıdır. Bu anlamda ciddi bir yerlilik sorunsalı yaşar onun resimleri.. Keza Neşe Erdok’un resimleri için de bu söylenebilir. Kişisel, ruhsal yorumlarla ortaya konan psikolojik resimleri, gerçekçilik ve sınıfsallıktan ziyade, trajik kişiselliği anlatır durmaksızın.

Neşet Günal

Kısacası Realizm tam olarak algılanamamış ve gerek öncüleri ve gerekse  de düşünsel boyutu tam kavranamamış olarak büyük sorularla hala önümüzde durmaktadır…

Bir Cevap Yazın