Varlıkların Özünü Arayan Ressam: Mondrian

Kadir Usta

Piet Mondrian çağdaş dünyanın karmaşık yapısını çözmeye çalışırken, kendini bulmuş, dahası kendini sonsuza kadar aramanın estetikçisi olarak, varlıkların özüne doğru biçimsel yolculuğa çıkmış bir sanatçıdır.

Beyaz zeminde enine boyuna çizgilerle ne yapıyordu en başında Mondrian? Gerçekte neyi arıyordu durmaksızın? Elindeki fırça, tuval, biçim, çizgi; aradığı ve anlamlandırdığı dünya nesneleri, kavramları ve olguları için yeterli miydi?

Her ressamın bir hikayesi vardır. Bu hikaye başlangıçta akademik gerçeklik üzerine çizilidir. Dahası sonrasında her sanatçı kendi gerçekliğini aramaya başlar. Bu gerçeklik hem bir tarz, üslup bulma durumudur, hem de konu seçimi noktasında biçimlenir. Bu Mondrian için de böyle olmuştur.

Mondrian, Evolution from tree to abstraction | Soyut, Eskiz

Başlarda Empresyonist ve Naturalist resimler yapmıştır sanatçı. Ve, sanat öğretmeni olmak için çaba harcamıştır aynı zamanda. Hem sanatçı, hem öğretmen. Her sanatçı gibi, o da, bir sürecin içindedir. Kendini sınama ve değerlendirme süreci.. Kendini bulmak için, sürekli sanat akımlarını deneyimleme sürecidir sanatçının yaptığı. Kendi realitesine en uygununu bulabilmek için bir gayretin ve araştırmanın içindedir.

Mondrian, sanatçı kimlik olarak etkiye açık, değişime gönül vermiş bir insandı. Yaşamı içinde sürekli bir araştırma içinde olmuş, dönem dönem, inandığı sanatsal akımlar ve düşüncelerin etkisine girmiştir. Öyle ki, Empresyonizm ve Naturalizm yanında, daha sonraları Puantilizm ve Fovizm de, Mondrian’ı etkilemiş ve sanatını ifade etmede kullandığı, sanatsal akımlar ve tarzlar olmuştur.

Daha sonraları Teozofi akımıyla da ilgilenen Mondrian, 1909 yılında Teozofi topluluğunun Hollanda bölümüne katılmıştır. Ayrıca, ruhani bir akım olan Rudolf Steiner‘in Antropozofi’si onun estetik görüşünü ve sanatını yakından etkilemiştir.

Mondrian’da Ruhani Derinlik

Mondrian arayışlarına hiç bir zaman ara vermemiştir. Derin bir ruhsallık ve bunun bakış açısıyla sanatına yön vermeye çalışmış, resmi metafizik temeller üzerine yükseltmeye çalışmıştır. Onda her renk ve biçim, hatta yüzey, derin ve karmaşık anlamlara sahiptir.

Keza yine Neoplastisizm akımı da Mondrian’ı derinlemesine etkileyen bir sanatsal görüştür. Ayrıca, Mondrian düşüncelerini yazarak da ifade eden, anlatan bir sanatçıdır. Arkadaşına yazdığı bir mektupta şunları dile getirmiştir:

Çizgileri ve farklı kombinasyonlardaki renkleri düz zemin üzerine yansıtarak genel güzelliği en belirgin şekilde ifade etmek için kullanıyorum. Doğa bana ilham kaynağı oluyor, beni diğer ressamlarda olduğu gibi farklı bir duygusal pozisyona sokuyor ve bu bana bir şeyler yapmamı tetikliyor. Fakat ben hala varlıkların en basit ve gerçek haline ulaşmak istiyorum, ta ki onların özünü bulana kadar. Enine ve boyuna çizgilerin hesaplamayla olmayan onun yerine farkındalık ile yaratılarak estetiğin en basit halinin uyumunu yansıtacağına inanıyorum ve bu uyum renkler eklenerek gerçek kadar güçlü bir sanat eseri haline getirilebilir.”

Bir Cevap Yazın