BARBYZOS (Kağıthane) HAKKINDA

Nusret Karaca



Osmanlı Devleti’nde,1718-1730 yılları arasında LALE DEVRİ’ni yaşamış gözde bir mesire yeridir Kağıthane…

Terkos Gölü’nün Karatepe bölgesinden çıkan ve Haliç’e dökülen dere ile bilinir genelde. Evliya Çelebi seyahatnamesinde burada harap bir kağıt imalathanesinden bahseder. Derenin bilinen ilk adı “BARBYZOS” çevresindeki yerleşme bölgesinin ismi ise “PİSSA”dır.

Mitoloji ye göre Zeus ‘un sevgilisi İO, Hera’dan korunmak için beyaz bir ineğe dönüştürülüp kaçarken Haliç’e gelir ve Alibeyköy Deresi ile (Kideros) derelerinin arasında Silivri tepesi adıyla bilinen yerde kızı KEROESSA’yı dünyaya getirir. KEROESSA büyüyünce POSEİDON ile evlenir ve çocukları BİZANS’ın kurucusu olur.

Bir başka söylenceye göre ise İlkçağ insanları geniş çayırlıkların örttüğü bu dere kıyılarının loş köşelerinde bazı su perilerin yaşadığına inanılırmış.

Kağıthane’nin Osmanlılar tarafından keşfedilmesi Yıldırım Bayezid‘in İstanbul’u kuşatmasında yerleşme mekanı olarak bu bölgeyi seçmesi ile olur. Bir çok kuvvetlerini buraya (Galata-Kağıthane arasında) yerleştirmiştir(Avarlar ın İstanbul kuşatmasında Kağıthane’nin konuçlanma yeri olduğu tarihçiler tarafından belirtilir)
II.Bayezid talimatıyla Kağıthane’de bir barut imalathanesi de kurulmuştur.

Yine bu dönemde saraya ait ahırlar ve kışlalar inşa edilmiştir.. İmrahor Köşkü bunlardan biridir. Köşkün yanında III. Murad‘ın talimatıyla İmrahor Çeşmesi yapılmıştır.
Semt Kanuni Sultan Süleyman döneminde popüler hale gelmiştir.

Yine Kanuni döneminde dere yatağından elde edilen çamurlar top dökümünde kullanılmıştır.
Kağıthane’nin bir önemli yapısı’da Lale Devri’nin “Sadabad. Köşkü”dür.

Kağıthane de III.Ahmet ve Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim. Paşa zamanında 1718-1730 yılları arasında yaşanan Lale Devri Patrona Halil, Musli Beşe,Emir Ali ayaklanması ile son bulmuş köşkler, kasırlar harap edilmiş, ağaçlar kesilmiş, Lale bahçeleri yok edilmiştir.

Geriye sadece “Çeşm-i Nur” adı verilen küçük bir çeşme, dere kanalları ve mermer bent parçaları kalmıştır.

Kağıthane’nin diğer önemli tarihi eserleri arasında Çağlayan Kasr-ı ,Çadır Köşkü, Poligon Sarayı ve Çeşmesi,,,Karakolhane, Koşu Köşkü, Sadabad Camii, Daye Hatun Mescidi, Yeni Çeşme, Sıbyan Mektebi, 1955 yılındaki bir kararla, devam eden bir süreçte(1937 yılında kabul edilen bir plan üzerine)Kağıthane sanayi bölgesi haline geldi.

Son zamanlarda görülen değişim/dönüşüm ile yepyeni ulaşım yolları, geçitleriyle ve yapılarıyla günümüzde yepyeni bir Kağıthane oluştu.(*)

(*)İstanbul B.B(Kültür A.Ş,-Kentim İstanbul),Nusret Karaca(Ben Haliç),Haliç(Haliç Belediyeler Birliği) Nazlı Gül Bulut, Ümit Meriç, Faruk Göncüoğlu, Aysu Uzsayılır Kara,Sümeyra Saraç,Yetiştiğim semtte duyduklarım ve tuttuğum tarihi notlarım

Bir Cevap Yazın