Cavidan Tümerkan ile “ÖZÜN SÖZÜ”

“Kadıköy’de İz Bırakanlar”

ANISINA

KADIKÖY SÖYLEŞİLERİ:

Nusret Karaca

******

Suriçi’nden Kadıköy’e ayak bastığım an’dan itibaren bir çok dost edindim bu güzel ilçe’de.Her zaman söylerim; “Bir yanım Haliç,bir yanım Kadıköy”

Golden Horn (Altınboynuz) ile Khalkedon arasında bir köprü gibiyim sanki.

Her iki yakada güzellikler, yaşanmışlıklar ve dostlarla kucaklaşma bu!

Hangi yakada olursam diğerini de götürüyorum yüreğimle ve kalemimle.

Her iki semte aidiyet,paylaşılan “an”lara vefa!

Şimdi Feneryolu’ndayım. 09 Ağustos 2021

Pazartesi.

Evime parelel sokak Muhit Tümerkan 

Sokağı.

Aklıma bir İstanbul Hanımefendisi geliyor

hiç unutmadığım.

2004 yılında kendisiyle yaptığım bir söyleşiyi çıkarıyorum arşivimden.

Anısına ve yeniden anımsatmak için…

……

Uykum kaçtı dün gece

Ve uykusuzluk

Canlandırdı içimde

Çok uzak anıları

Şimdi sevmek gerek

Aynasında gecenin

Hangimiz hayaldi

Hangimiz gerçek

(C.T.)

………….

Cumartesi, pazar sabahları Müjdat Gezen Sanat Merkezi’ne giderken yolum Muhit Tümerkan sokaktan geçiyor. Aynı adı taşıyan apartmanın önüne geldiğimde kızıma “İşte burada bir İstanbul hanımefendisi oturuyor” diyorum. O da alıştı artık. Bana bakıp gülümsüyor. Ben sürdürüyorum konuşmamı kendi kendime sessizce… “Güzel Türkçesiyle, nezaketiyle, sımsıcak ilişkileriyle ve şiiriyle bir İstanbul hanımefendisi…

Eğitimci Ozan Sabahattin Kömürcüoğlu; “Cavidan Tümerkan’ın ellerinde sihirli bir değnek var sanki. Neye dokunsa şiir oluyor” der. Doğrusunu isterseniz Cavidan Tümerkan’ı yakından tanıyana kadar bu konuda hiç yorum yapmadım. Fakat yakından tanıdıkça…

Yaz aylarında Bostancı İstasyon Çay Bahçesinde yapılan Perşembe edebiyat toplantılarına çok sık olmasa bile katılır Tümerkan. Çoğunlukla da Sabahattin Kömürcüoğlu’nun yanına oturur. Tavırlarıyla, şiirleriyle hemen kendini fark ettirir. İşte o yaz günlerinde gerçekleşti tanışıklığımız.

Seyhan Kitabevi’ndeyiz. Kış aylarında Türk dili Dergisi Edebiyat Toplantıları burada gerçekleştiriliyor. Oldukça kalabalık bir gün, Dostlar yine bir arada. Her zaman söylerim ya! Güzel bir Kadıköy perşembesi…

Toplantıda söyleşinin tam ortalarındayız. Kapıda Cavidan Tümerkan gözüküyor kızı, damadı ve torunuyla. Daha yerine oturmadan, koluna girip ayrı bir masaya alıyorum kendisini. Söyleşiyoruz.

*****

-Sayın Tümerkan,okurlarımız için sizi biraz yakından tanıyabilir miyiz?

-60 yıllık Kadıköylü bir aileyiz Karaca. Dedem Kastamonu milletvekilliği yapmış bir şairdi. Babamda aynı ilin milletvekili olarak görev yaptı. Eşimde Doktor Muhit Tümerkan biliyorsun, 1977 yılında vefat etti. Erenköy Kız Lisesi ve İstanbul Edebiyat Fakültesi mezunuyum.

-Oturduğunuz sokağa eşinizin adı verilmiş.

-Eşim Adana’da sağlık müdürlüğü yaparken sıtma ile İstanbul’da ise çocuk felci ile mücadele vererek başarıya ulaştı. Baltalimanı ve Numune Hastanesi’nde başhekimlik yaptı. Çapa Kızılay Kan Merkezi’nde görev yaptığı dönemde kan gruplarının tespitinde hızlılık ve kesinlik sağladı. Hıfzı Veldet Velidedeoğlu’nun eşimin hizmetlerini anlattığı çok güzle bir yazısı yayımlanmıştı. Belediye Meclisi’ne teklif götürülünce adı sokağa verildi.

– Siz de dedeniz gibi şiire ilgi duyuyorsunuz. Biraz şiirden konuşalım…

-İlk şiirim Kara Serenad, Evin yolu adlı ilk yapıtımda yer alır. Bu şiiri Ahmet Muhip Dranas çok sevmişti.

-İlk eğitimcilerinizin şiir yolculuğunuzda katkıları, rolleri oldu mu?

-Olmaz mı? Kadıköy Kız Ortaokulu’nda Aliye Esat Hanımefendi’dir, benim ilk şiirimi bastıran. Konular verir, ben manzume olarak yazardım.

-Ya lisede, fakültede?

-Oralarda da şiirlerim yayımlandı. Değişik dergilerde.

-Yapıtlarınızın yayımlandığı dergiler ve yapıtlarınız?

-Yücel Varlık, Beş-Sanat ve Ankara’da yayımlanan Hisar, Ajans Türk gibi dergilerde yayınlandı. Yapıtlarıma gelince; Evin Yolu (1951), Ne Olur Bir Şarkıcık (1957), Hani En Sevdiğin Renkti Beyaz (1961), Yaşamak Oyunu (1965), Sonrasız (1969), Güneş Beklemez (1978), Erguvan Dünya (1985), Simsiyah Bir Gül Gibi (Seçkiler-1993) ve Özün Sözü.

-Nedir Şiir?

-Şiir en kolay gözüken, ama en zor sanattır. Bir kaçıştır şiir, kurtuluştur ölümü unutturur.

-Sabahattin Kömürcüoğlu şiirlerinizi çok över.

-Eski bir dost o. Kendisiyle Üsküdar’da şiir dinletileri yapardık. Bir de şunu söyleyeyim unutmadan, sizin okulunuzdaki tarihi köşkte (Kadıköy Kız Lisesi) şiir dinletileri yaptık bir zamanlar. O zaman adı Kadıköy Kız Lisesi’ydi.

-Ya Kadıköy?

-Burası bir Kültür ilçesi. Entelektüellerin buluşma yeri.

-Yerel basın?

-Bizleri birbirimize daha yakından tanıtıyor. Diğer haberlerin dışında, bu bile yeter.

Masadan kalktık. Tuttuğum notları çantama yerleştirdim, dostlarla tokalaşıp kitabevinden ayrıldım. Bugün mü? Cumartesi yine çantamda tuttuğum notlar var ve ben Tümerkanların evinin önünden geçerken belki de yüzümü yine o yöne çevireceğim. Tıpkı Kadıköy’de bu yazılarıma yer veren gazete binasının önünden her geçtiğimde olduğu gibi. Bir mıknatıs çekiveriyor beni dostların olduğu yöne. Birbirimizi görmesek bile bir yerlerde buluşuveriyoruz aslında. Ben notları o kargacı burgacık yazımla kağıda dökeceğim. Müjdat Gezen Kültür Merkezin’nin bir odası’nda yanında piyano bulunan bir masada, kağıt ve kalemle kucaklaşırken yağan kar tanelerini izleyeceğim pencereden. Kulaklarımda ya bir melodi sesi çınlayacak ya da prova yapan tiyatro oyuncularının replikleri… Ve de mürekkebi bile kurumadan kağıdımın, benim yolum bir başka dostun sokağından geçecek. Dondurucu soğukta bile üşümeyeceğim!

…….

ÖMÜR TÖRPÜSÜ

Geveze kuşlar gibi

Başladı mı susmayan,

Kapanmayan ağızlar…

Gönlümüzce esmeyen

O çekilmez rüzgârlar

Sevilmeyen uğraşlar…

Yaşamın şusu, busu

Hepsi saçma, hepsi boş

Hepsi ömür törpüsü…

(C.T.)

(*) Mart 2004

…..

CAVİDAN TÜMERKAN KİMDİR?

(1922-2018)

Şair. 12 Mart 1922, İstanbul doğumlu. Tam adı Fatma Cavidan Tümerkan’dır. İlk şiir kitabında Cavidan Binkaya adını kullandı. İslam bilgini ve Kastamonu eski mebusu Ahmed Mahir Efendi, dedesi; Sinop eski milletvekili ve şair Dr. Muhit Tümerkan, eşidir. Bostancı İlkokulu, Kadıköy Kız Ortaokulu, Erenköy Kız Lisesi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (1944) mezunu. İstanbul Kız Lisesi ve Ankara TED Kolejinde beş yıl edebiyat öğretmenliği yaptı. Hayatını ve çalışmalarını İstanbul’da sürdüren Cavidan Tümerkan; merhum eşi Dr. Muhit Tümerkan’dan Mustafa Kemal, Fehmi Somay, Sıdıka Başak adlarında üç çocuk annesidir.

Şiirleri daha çok Varlık, Ajans Türk, Hisar, Eflâtun, Türk Dili (Ankara) ve Yücel dergilerinde yayımladı. Ajans Türk antolojilerinde yer alan şiirleriyle tanındı. “Hakkari’nin Doğusunda Bir Köy Var”, “Tepeler”, “Yalnız Ağaç” (1960-70) adli şiirleri, besteci Nazife Güran tarafından liedler formunda bestelendi. Şiirleri ayrıca Ali Binkaya tarafından Fransızcaya çevrilerek, 1973’te “Antologie de la Poése Feminine Mondiale” antolojisinde ve Voyage (Yolculuk) adıyla kitap olarak Fransızca yayımlandı. 2008 yılında İstanbul Milli Eğim Müdürlüğü tarafından plaketle ödüllendirildi.

Cavidan Tümerkan 2018 yılında yaşamını yitirdi.

Bir Cevap Yazın