Kaya Özsezgin’in “İzlekler” Kitabı Üzerine

Ümit Gezgin

Kaya Özsezgin kendi kuşağının önemli sanat yazarı ve eleştirmenlerindendi. Yakından tanıdığım Kaya hoca, entellektüel olmasının yanında, mütevazi ve disiplinli bir insandı. İnterdisipliner bir yönü vardı; yani, sadece bilgisi plastik sanatlar ve onun belli dönemiyle sınırlı değildi. Geniş kültürü, edebiyattan, siyasete, tiyatrodan, sinemaya ve kültürün diğer alanlarına kadar uzanırdı.

Van Gogh projesi kapsamında onunla ve Abdülkadir Günyaz’la birlikte bir grup sanatçıyla Fransa’ya gittiğimizde, onu daha yakında tanıma fırsatımız olmuştu. Hemen herkesin ortak fikri; o alçakgönüllülüğünün altında engin bir kültür insanı birikimi gizliydi. Mütevaziydi, bilgisiyle kimseyi rahatsız etmez, kimseye tepeden bakmazdı.

Yazdığı kitaplar, çevirdiği kitaplar ve makaleleri hep ufuk açıcı, derinlemesine kuşatıcı, bilgi vermenin yanında özgün yorum da geliştiren özellikler içerirdi.

Bahariye Sanat Galerisi olarak onun kitabını yaşarken basmış olmamız bizim için ayrıca bir gurur kaynağı olmuştur. Birçok yerde yayınlanmış makalelerin, özellikle sanatçı makalelerinin toplamı olan bu kitap, özgün değerlendirme ve yorumlarıyla kalıcı bir özellik göstermektedir.

Eskişehir ve Abidin Dino hakkındaki makalesinde, yine özgün ve kalıcı yorumlar geliştirmiştir. Bir şehrin değişimini, bir sanatçıyı ağırlamasını ve değerlendirmesini çok güzel ifade etmiştir. “Eskişehir artık eski ve bildiğimiz kent değil; birkaç yıldır kabuk değiştirmekle meşgul..” diyerek, bir kentin yaşayan bir organizma olarak nasıl değişim geçirdiğini yazı boyunca çok anlamlı anlatmış ve Abidin Dino’ya sahip çıkan yaklaşımıyla şehri çok özgün bir tarzda bütünleştirmiştir.

Ahmet Özel resmini analiz ettiği makalesinde; “.. Her güçlü sanatın gerisinde soyutlamacı bir tekniğin bulunduğu tezini öne sürmüş olan Silbermann..” diyerek, başka yazarlardan alıntılarla da yazılarını tahkim ederek, güçlü ve özgün bir forma kavuşturarak, sanatı, sanatçıyı ve eseri çözümler..

Avangard kavramına da özgün bir yorum getirir; “.. Avangard olabilmenin temelinde deneysel araştırmalara yatkın olma koşulu var. Bilim ve teknolojiye açık olmak biçiminde de tanımlanması mümkün olan bu türden araştırmaların özellikle genç kuşağın sanatçılarını yakından ilgilendirmesi boşuna değil..” diyerek ne kadar bilimsel ve gerçekçi olduğunu göstermiştir..

Kısacası, Kaya Özsezgin sanat alanının kilometre taşı yazarlarından biriydi. Bahariye Sanat Galerisi onun kitabını yayınlamakla çok önemli bir adım atmış oldu…

Kaya Özsezgin (d. 1938, Diyarbakır – ö. 2016, Ankara), Türk yazar, sanat eleştirmeni ve öğretim üyesi.

İlk ve orta öğrenimini Diyarbakır’da tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü’nden mezun oldu. Aralarında Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesi’nin de bulunduğu değişik ortaöğretim kurumlarında “Sanat Tarihi” ve resim öğretmeni olarak görev yaptı. Sanat yaşamı resimle başlayan ve üç sergi açtıktan sonra eleştirmenliğe yönelen Kaya Özsezgin, 1984 yılında öğretim görevlisi olarak Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi‘nde göreve başladı. 1989’da doçent, 1996’da profesör oldu. 1997’de aynı fakültenin dekanlığına atandı.

Vatan ve Ulus gazetelerinde, Pazar Postası, Sanat ve Sanatçılar, Papirüs, Milliyet Sanat Dergisi gibi çeşitli yayın organlarında sanat üzerine yazıları ve eleştirileri yayımlandı. 1989’da Sanat Kurumu Sanat Yazarı Ödülü’nü, 1995’te 7. İstanbul Sanat Fuarı Sanat Eleştirmeni Ödülü’nü aldı. “Artist” dergisinin yayın yönetmenliğini yaptı. Çok sayıda kitap ve çevirileri olan sanatçı – yazar Kaya Özsezgin, İstanbul Yeditepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde ek zamanlı öğretim üyeliği yaparken; yaz tatilini geçirdiği Aydın yöresinde beyin kanaması geçirdi. 15 Ağustos 2016 Pazartesi günü Aydın Devlet Hastanesi’nde ameliyata alındı. Kültür Bakanlığı’nın temin ettiği bir ambulans uçakla Ankara İbni Sina Hastanesi’ne nakil edildi Yapılan tüm müdahalelere rağmen 17 Ağustos 2016 Çarşamba günü Ankara’da hayatını kaybetti.

Cenazesi 19 Ağustos Cuma günü Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampüsü Güzel Sanatlar Fakültesi’nde yapılan tören sonrası, Bilkent Doğramacızade Ali Sami Paşa Camii‘nde kılınan ikindi namazından sonra, çok sayıda sanatçı ve sanatseverin katılımı ile Karşıyaka Mezarlığı‘nda defnedildi.

Kitaplarından Bazıları:

  • 1965 Prometheus’un Dönüşü (Toplum Yayınları)
  • 1982 Sanat Üzerine yazılar (Cumalı G. Yayınları)
  • 1982-1989 Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi (c. III-IV, Tiglat Yayınları)
  • 1991 Ekrem Kahraman (Bilim Sanat Yayınları)
  • 1993 İbrahim Çallı (Yapı Kredi yayınları)
  • 1993 Benim Ressamlarım Benim Galerilerim (D. H. Kahnweilwe’den çeviri, Gece Yayınları)
  • 1994-1999 Türk Plastik Sanatları Ansiklopedik Sözlük (Yapı Kredi yayınları) ISBN 975-363-331-9
  • 1995 Picasso (G. Stein’dan Gece Yayınları)
  • 1996 Paris Salon Sergileri (D. Diderot’dan Çeviri. Yapı Kredi Yayınları)
  • 1996 La Joconde Bir Başyapıtın Anatomisi (René Huyahé’den Çeviri İmge Kitabevi yayınları
  • 1997 Sami Yetik (Yapı Kredi Yayınları)
  • 1997 Fethi Arda (Bilim Sanat yayınları)
  • 1997-2001 Cézanne üzerine Anılar (E. Bernard’dan Çeviri. İmge yayınları)
  • 1997 El Greco ya da Toledo’nun Gizi (M. Barrés’den Çeviri. İmge Kityabevi Yayınları)
  • 1999 Cumhuriyetin 75. Yılında Türk Resmi (Türkiye İş Bankası Kültür yayınları) ISBN 975-458-139-8
  • 1999 Ayhan Türker (Özel yayınlar) ISBN 978-969-9932-01-4

Bir Cevap Yazın