Cumhuriyet Dönemi TÜRK RESMİ Kitabı Üzerine

Doç. Dr. Ümit Gezgin

Bazı kitaplar yol gösterici olduğu kadar, aynı zamanda derinlemesine bir kültür hamlesi, giderek sanat ve eğitimin temel direği haline gelirler. Nurullah Berk ve Kaya Özsezgin‘in birlikte yazdıkları ve İş Bankası Kültür Yayınları’ndan 80’li yıllarda çıkan kitap da böylesi bir özelliğe ve özgünlüğe sahip.

Kapağında Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun Anadolu Hisarı tablosunun olduğu büyük boy kitap, içindeki Cumhuriyet dönemi ressamlarının orijinal fotoğrafları ve çalışmalarının renkli resimleriyle kapsamlı ve o oranda da faydalı özellik göstermektedir.

Böylesi kitapların artık pek yayınlanmadığı düşünülürse, bir de, artık rahmetli olmuş iki değerli sanat insanının; Nurullah Berk ve Kaya Özsezgin’in kaleminden çıktığı düşünülecek olursa; bu kitap kendi alanında öncü vasıflara da sahip.

Kitabın önsözünde her iki yazar da çok güzel bir tanıtım ve özetleme yapmışlar. Nurullah Berk şunları yazmış önsözde: “…Modern resim hareketimizin kısacık geçmişi düşünülürse, böyle bir çalışmanın ‘tarih’ niteliğine bürünemeyeceği kendiliğinden meydana çıkar. Tarihsel kesinlik, zaman aşımına uğramamış, ama yeterince gerilerde kalmış olaylar ve kişiler üstünde işleyebilir. Hele, fikir ve sanat planında verilecek yargıların, ‘aktüalite’ kavramının çok dışında olmaları gerekir. “

Keza, Kaya Özsezgin de, önsöze katkı başlığıyla şunları kaleme almış; “Resim sanatımızın cumhuriyeti siyasal ve toplumsal açıdan yeni bir devletin oluşmaya başladığı 1920’li yılların biraz daha ötesine uzanır. Ama kültür ve sanatımızdaki çağdaşlık hareketinin yeni sanatçı kuşaklarının elinde işlenip zenginleşmesi ancak cumhuriyet yönetiminin açmış olduğu özgür ve bağımsız yola girilmesiyle mümkün olabilmiştir. (…) Çağdaş resim sanatımızın dünden bugüne uzanan çizgisi, kesintisiz bir gelişmenin ve etkinlikler zincirinin halkalarını içermektedir. Onu, cumhuriyet öncesine bağlayan oluşumlar kadar, cumhuriyet sonrasının kısa aralıklı dönüşümleri ve yoğun birikimleri de, söz konusu halkaların uzantılarıdır. Resmimizin geleceğe yönelik sağlıklı gelişmesinin, bugün oluşma aşamasında bulunan değerlerle yakından ilgili bulunduğu gözden uzak tutulmamalıdır.”

Türk Resmi kendi alanında önemli kitaplardan biri. Büyük bir boşluğu dolduruyor. En önemlisi bu iki değerli sanatçının kaleminden 1923’ten başlayarak 1983 yılına kadar uzanan Türk Resim Sanatı Tarihi, örnekleri, sanatçıları ve sanatçıların düşünceleriyle birlikte kitapta arzı endam ediyor.

Ressamların kişisel özelliklerini derinlemesine öğrendiğimiz gibi, aynı zamanda sanat akımlarını ve sanatçıları, dahası bunların sanata ve topluma katkılarını da öğreniyoruz.

Sonuç olarak kitap, hem yazıları, hem de belgesel nitelikteki görselliğiyle önemli ve kalıcı bir kitap olarak karşımıza çıkıyor…

Bir Cevap Yazın