İBN-İ HALDUN (İBN HALDÛN) HAKKINDA KISACA

…Kısa Tarih Notlarım…

Nusret Karaca

27 Mayıs 1332 yılında Tunus’ta doğan İbn-i Haldun 14.yüzyıl tarihçi/düşünürüdür. Aynı zamanda iktisadın ve sosyolojinin modern historiyografinin ilklerindendir.

Yetiştiği siyasî ve içtimaî ortam İbn-i Haldun’un ilmî kişiliğinin oluşması bakımından büyük önem taşır. Onun zamanında Tunus’ta Hafisiler, Fas’ta Mirîneler, Telman’da Abdül vadiler, Endülüs’te Nasirler (Benî Ahmer), Mısır’da Memlukler hüküm sürmekteydi. Kuzey Afrika ve Endülüs’teki devletler hem birbiriyle mücadele ediyor hem de kendi içlerinde sık sık taht kavgalarına girişiyorlardı.

..

İbn-i Haldun

Bir dönem siyasal yaşamın içinde yer alır. Bedevileri iyi tanıdığından önem verilen ve tercih edilen bir devlet adamı oldu. Fas, Gırnata ve Mısır’da görevlerde bulundu. Çeşitli sorunlarla dolu siyasi yaşamında iki yıl hapis yattı.

Daha sonraki dönemlerinde Kitâbu’l İbre adlı yedi ciltlik dünya tarihini ve Mukaddimeyi(onun giriş kitabı) yazdı. Bu kitap Osmanlı tarih anlayışını derinden etkiledi. Onun teorileri analiz edildi.(Özellikle Naima, Kâtip Çelebi, Ahmet Cevdet Paşa tarafından)

Mukaddime; Tarih felsefesini beşeri ve içtimai bilimleri temellendirdiği toplum metafiziği ile ilgili bir eseridir. Şifâ’s-Sâil de tasavvuf konusundaki eseridir.

Arap milliyetçiliğinin gelişmesi ile Arap Dünyası’nda adeta yeniden keşfedildi.

Şam’ı işgal eden Moğol Hükümdarı Timur ile görüşmesi   de tarihe geçen bir gerçekliktir.

İbn-i Haldun 17 Mart 1406 yılında Kahire’de yaşamını yitirdi.

        ……

İBN-İ HALDUN’a (İBN HALDÛN) göre;

Yerleşik tarımcı yaşam biçimi nedeniyle barışçı, çoban. savaşçıdır. Asabiyyet denilen “birimiz hepimiz hepimiz birimiz için” şeklindeki kabile dayanışması çok güçlüdür.

Göçebeler gücü asabiyetten bulur ve bundan devlet doğar. Hükümdar asabiyet kudretini kırdığında topluluklar savaşmakta   tembelleşir, göçebelik alışkanlıklarını unuturlar. Devlet ihtiyarlık dönemine girer. Asabiyeti güçlü bir kabile tarafından yıkılmaya hazır hale gelir. Galip gelen kabile liderliğinde yeni devlet ortaya çıkar(*)

“Çocuklarınızı terbiye etmeye çalışmayın. Kendinizi terbiye edin. Zira onlar size benzeyeceklerdir!

(İbn Haldun)

…..

(*) KAYNAKLAR: Uygarlıklar Tarihi II (Tarih Vakfı)-Öğretmen ve Öğrencilere-Dilara Kahyaoğlu, Doğan Avcıoğlu(Türklerin Tarihi…İbn-i Haldun’dan…)T.D.V. İslam Ansiklopedisi, Eğt. Enst. Ders Notlarım.

Bir Cevap Yazın