{"id":98366,"date":"2026-04-28T21:22:23","date_gmt":"2026-04-28T18:22:23","guid":{"rendered":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/?p=98366"},"modified":"2026-04-28T21:22:24","modified_gmt":"2026-04-28T18:22:24","slug":"epistemolojik-kopustan-sanatsal-devrime-bir-bakis-acisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/?p=98366","title":{"rendered":"EP\u0130STEMOLOJ\u0130K KOPU\u015eTAN SANATSAL DEVR\u0130ME B\u0130R BAKI\u015e A\u00c7ISI"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ay\u015fe Dilber <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130nsanlar\u0131n bir yenilik ya da bulu\u015f yapabilmesi i\u00e7in, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak kadar iyi bildi\u011fi bir gelene\u011fe sahip olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r; yenilik bo\u015flukta yarat\u0131lamaz ve eski geleneklere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak yap\u0131l\u0131r gibi bir g\u00f6r\u00fc\u015f s\u00f6z konusudur. Peki, ger\u00e7ekten bir bulu\u015f veya yenilik yapabilmek i\u00e7in her \u015feyi bilmek gerekir mi? Bir konuyla ilgili bilgi sahibi olmak sizi o konuda ilerletebilir evet, ama bazen sadece bilmek de yetmez; bildi\u011finiz \u015feyleri uygulayabilmelisiniz. Paradigma \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde bilim, do\u011fadan olgu toplayarak rastgele ortaya konurdu. Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Althusser, &#8220;Her bilimin tarihi kesintilidir ve bir bilimin temellerinin at\u0131lmas\u0131; o bilimin tarih \u00f6ncesi durumundan, yani ideolojilerinden ar\u0131narak yeni bir kuramlar sistemi olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan kavramlara ve sorunsal alan\u0131na kavu\u015fmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr,&#8221; der. Althusser bu ge\u00e7i\u015fi &#8220;epistemolojik kopma&#8221; olarak nitelendirirken, Kuhn ise &#8220;bilimsel bir devrim&#8221; olarak adland\u0131r\u0131r. Althusser\u2019e g\u00f6re bir bilim dal\u0131 bir kez yerine oturduktan sonra ba\u015fka kopmalar ge\u00e7irmez; Kuhn ise bilimin ilerlemesinin ayk\u0131r\u0131l\u0131klar sonucu ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimler ve s\u00fcrekli devrimlerle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ekler.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"302\" data-attachment-id=\"98369\" data-permalink=\"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/?attachment_id=98369\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08-2.jpg?fit=450%2C302&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"450,302\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"PHOTO-2026-04-22-15-24-08 2\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08-2.jpg?fit=450%2C302&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08-2.jpg?resize=450%2C302&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-98369\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08-2.jpg?w=450&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08-2.jpg?resize=300%2C201&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayn\u0131 durum sanat i\u00e7in de ge\u00e7erli midir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u200bYeni bir bulu\u015f, sanatta bir yenilik yapabilmek i\u00e7in \u00f6ncesini bilmek gereklidir diyebiliriz. Bilmedi\u011finiz bir ge\u00e7mi\u015f \u00fczerine yenilik in\u015fa etmek, sizi temeli olmayan bir bina dikmeye mecbur b\u0131rakabilir. Kuhn\u2019un dedi\u011fi gibi ortaya \u00e7\u0131kan ayk\u0131r\u0131l\u0131klar, bilimde oldu\u011fu gibi sanatta da bizi devrimlere s\u00fcr\u00fckler. Bir sanat\u00e7\u0131, toplumuna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmadan, insanlar\u0131n beklentisi \u00fczerine resim yaparsa o toplumun kopyalar\u0131ndan biri olmaya devam eder. Bu durum kimi kesimleri memnun ederken, toplumdan s\u0131yr\u0131lmay\u0131 ba\u015farabilen insanlar bu \u015fekilde ya\u015famaya devam ederse kendilerini mutsuzlu\u011fa s\u00fcr\u00fckleyebilirler. Her insan ve \u00f6zellikle sanat\u00e7\u0131lar, toplumun isteklerine uyum sa\u011flamak istemeyebilir. Bu da bahsetti\u011fim s\u00fcrekli de\u011fi\u015fimleri do\u011furur. De\u011fi\u015fimler toplumlar i\u00e7in olmas\u0131 gereken bir unsurdur; de\u011fi\u015fimler olmasayd\u0131 h\u00e2l\u00e2 yerinde sayan topluluklar halinde kal\u0131rd\u0131k ve insanl\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 belki de gelemezdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u200bG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere hem bilimde hem de sanatta ilerleme, mevcut birikimi reddetmekten ziyade onu derinlemesine kavray\u0131p a\u015fmakla ger\u00e7ekle\u015fir. Gelenek, yeni olan\u0131n \u00fczerine in\u015fa edilece\u011fi sa\u011flam bir zemin i\u015flevi g\u00f6rerek yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 sunar. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n veya bilim insan\u0131n\u0131n stat\u00fckoya kar\u015f\u0131 sergiledi\u011fi bu bilin\u00e7li duru\u015f, toplumsal dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131 k\u0131ran en temel g\u00fc\u00e7t\u00fcr. E\u011fer bu sorgulama ve kopu\u015f s\u00fcre\u00e7leri ya\u015fanmasayd\u0131, insanl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa mahk\u00fbm kalarak geli\u015fimini tamamlayamazd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla her devrim, kendinden \u00f6nceki sistemin eksiklerini g\u00f6ren ve onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme cesareti g\u00f6steren zihinlerin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fe Dilber \u0130nsanlar\u0131n bir yenilik ya da bulu\u015f yapabilmesi i\u00e7in, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak kadar iyi bildi\u011fi bir gelene\u011fe sahip olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r; yenilik bo\u015flukta yarat\u0131lamaz ve eski&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":183146481,"featured_media":98368,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","_crdt_document":"","advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"iawp_total_views":11,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_wpas_customize_per_network":false,"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1063],"tags":[],"class_list":["post-98366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","entry"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/sanattasarimgazetesi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/PHOTO-2026-04-22-15-24-08.jpg?fit=671%2C799&ssl=1","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pbQYQO-pAy","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/183146481"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98366"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98370,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98366\/revisions\/98370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98368"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sanattasarimgazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}