Nusret Karaca
Küçük bir beylikten devlete, imparatorluğa uzanan bir yol!
Güçlü, adaletli ve düzenli devlet teşkilatı ile kıtalara hükmetmiş bir Osmanlı.
Yükselme, duraklama, gerileme ve dağılma dönemleri…
Gelişmelere hızla ayak uyduramama…
Arayışlar…
Avrupa’da güçlenen devletler, sanayi inkılabı, sömürgecilik…
Emperyalist güçlerin büyük amaçları…
Osmanlı Devleti’nin en zor dönemleri…
1911-1912 Trablusgarp, 1912-1913 Balkan Savaşları, 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı ve 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası Anadolu’nun emperyalistler tarafından işgali.
Fransızlar, İngilizler, İtalyanlar, Yunanlılar Türk topraklarını paylaşırlar kendi aralarında…
15 Mayıs 1919 İzmir’in işgali…
Hasan Tahsin ve ilk kurşun… Direniş…
Ve Mustafa Kemal…
Anadolu’ya geçiş, incelemeler, Samsun’a çıkış, Samsun Raporu ve “sivil olarak halkıyla bütünleşen” bir önder: Mustafa Kemal…
Kuvayı Milliye, Havza ve Amasya Genelgeleri, Edirne, Erzurum, Balıkesir, Alaşehir, Sivas Kongreleri, Amasya Görüşmeleri, Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelişi, Misak-ı Milli, İstanbul’un işgali, TBMM’nin açılışı, cepheler ve düzenli ordular… iç ayaklanmalara karşı önlemler, Teşkilat-ı Esasiye, İstiklal Marşı’nın kabulü, 1. İnönü Zaferi ve Moskova Antlaşması, 2. İnönü Zaferi, Kütahya-Eskişehir Savaşı, Sakarya Zaferi, Kars ve Ankara Antlaşmaları… Sonunda Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi. 30 AĞUSTOS 1922 “ZAFER
11 Ekim 1922 Mudanya Ateşkes Antlaşması ile ULUSAL KURTULUŞ SAVAŞI’mızın “Cepheler” döneminin kapanması…
Saltanatın kaldırılması…
Ardından “Cumhuriyet” ve yenilikler…
CUMHURİYET’İ HAZIRLAYAN NEDENLER ve CUMHURİYET
Yeni Türk Devleti 23 Nisan 1920’de Ulusal Egemenlik ilkesi üzerine kurulmuştu.
TBMM demokratik yapısı ve uyguladığı kurallar ile Cumhuriyet özelliği taşıyordu. Fakat tüm güçlerin öncelikle bağımsızlık ilkesinde birleşmesi gerektiğinden bölünmelere sebep olmamak için rejimin adı konulmamıştı.
Saltanatın kaldırılması, Lozan, Halk Fırkası’nın kurulması, Ankara’nın başkent olması, “Meclis Hükümet Sistemi”nin işlemez duruma gelmesi, “Sonbahar Bunalımı” denilen hükümet sorunu, İstanbul basınının bazılarında yapılan eski düzen propagandası, Cumhuriyet’in ilanını hazırlayan nedenler arasındadır.
Hükümet 27 Ekim 1923 günü istifa eder, 29 Ekim 1923 günü de “CUMHURİYET” ilan edilir.
M. Kemal T.C.’nin ilk Cumhurbaşkanı seçilirken, hem rejimin adı konmuş oldu hem de devlet başkanlığı hakkındaki kargaşa sona erdi.
İsmet (İnönü) ilk başbakan, Ali Fethi Okyar da ilk meclis başkanı olarak tarihe geçtiler.
Cumhuriyet’in ilanı ile de 1921 Anayasası 1. maddesine “Türk Devleti’nin yönetimi Cumhuriyettir.” maddesi eklendi.
Evet!
Her bayram olduğu gibi yine Özgürlük ve Cumhuriyet şarkıları, türküleri okuyup dinleyeceğim 29 Ekimlerde. Ve yine bir şiirimde birkaç dize okuyacağım haykırarak!
Yine… yeniden… her zaman…
Eserin Cumhuriyet
Emanettir bizlere
Ne zorluklar çektik biz
Yıktırmayız kimseye
ATA’m senden öğrendik
Hep ileri bakmayı
Yaktığın meşaleyi
Karanlığa tutmayı
Yurtta, dünyada barış_
Oldu temel ilkemiz
Ülken sağlam ellerde
ATA’m biz izindeyiz
Biz seni önder bildik
Küçük yaşlardan beri
Tek yol senin yolundur
Dönmek yok artık geri
(Nusret Karaca: Senin Yerin Yüreğim Kitapçığından)
—
İlk yorum yapan siz olun