Ayşe Dilber
Geçici sanat ( Ephemeral Art) nedir?
Kalıcı olması planlanmayan ve doğası gereği bir süre sonra yok olması gereken veya başka bir maddeye dönüşen bir sanat formudur. Geleneksel sanatın aksine bu sanat türü müzelerde veya koleksiyonlarda sergilenebilmek için değil o ‘’an’’ ı deneyimleyebilmek ve izleyenin ‘’an’’ ı yaşayarak hayatta geçiciliği deneyimleyebilmesi için üretilir. Kalıcı olmaması sebebiyle herkese aynı veya benzer hisleri yaşamak için uzun bir zaman dilimi eşliğinde incelenemeyebilir fakat bu eserler insanlarda farklı yönden bir sorgulama eşiği oluşturabilir. Sanat sadece sergilenen midir ? Sanat yok olursa yine de sanat olur mu ? gibi sorular yöneltebilirsiniz. Sanat ne olduğuna karar verilebilmesinden ziyade sizi o sorgu kısmında uzunca oyalar ve geçici sanat da tam bunu yaparak akıllarınızda yer eder.
Geçici sanatın temel özelliklerinden en önemlisi kalıcı olmamasıdır. Eser; rüzgar, güneş, yapmur gibi doğal etkenlerle veya malzemenin doğası gereği çürüyüp eriyerek belki de kısa sürede ortadan kalkar. Çoğunlukla kum, kar, buz, yapraklar, çakıl taşları, çiçekle ve aklınıza gelebilecek farklı doğal materyaller ile oluşturulur. Bence burada doğal taş bile kullanarak çalışmalar yapılabilir hem doğaya geri döner hem de ilgi çekici kılar çalışmayı ve eserin bitmiş halinden ziyade onu yaparken kurulan etkileşim ve eserin yok oluş süreci de daha değerlidir geçici sanatta, çünkü bu bize her şeyin yok olabileceğini her şeyin bir değişim sürecinde olduğunu ve evrenin döngüsünü hatırlatır.
Kumdan kaleler, kum üzerine yapılan çalışmalar, sokaklara tebeşirle çizilen 3D resimler, gökyüzüne uçakla çizilen desenler bu kategoriye girerler, bunlar geçici sanatla ilgili verebileceğim en sade örneklerdir. Geçici sanatla ilgilenen en önemli sanatçılardan biri Andy Goldsworthy’dir sanatçının çalışmaları tamamen onlara özgüdür ve yok olmalarının bilinirliği ile oluştururlar. Buzdan heykeller, yapraklardan renk geçişleri , taş dengelemeleri gibi. Eserler fotoğraflanarak hayatımızda kalırlar.
Peki bir sınıfta, bir ortaokulda veya bir Anadolu lisesi görsel sanatlar dersinde geçici sanat uygulanabilir mi? Bu konu ile ilgili sanat temelli eğitim araştırması yaparak sanat üretimini hem bir sorgulama yöntemi hem de bulguların test edilebilmesi açısından en güvenilir sonuçlar elde edilebilir. Öğrencilerin geçici sanat çalışma yapmaları onlara her şeyin bir sonucu olduğunu öğretebilir ve kişisel gelişimlerinde onları ön plana çıkarabilecek bir eğitim programı oluşturulabilir. Sonuç olarak; Geçici sanat, eğitim sisteminin sıklıkla dayattığı “ölçülebilir ve kalıcı sonuç” odaklı anlayışa karşı güçlü bir alternatif sunar. Öğrenciyi sonuçtaki başarıya değil, andaki keşfe yönlendirir. Bu sanat formu dersliklere taşındığında; sadece görsel bir şölen sunmakla kalmaz, aynı zamanda öğrencilere evrenin döngüsünü, yaşamın geçiciliğini ve her sonun aslında yeni bir dönüşümün başlangıcı olduğunu fısıldayan özgün bir pedagojik modele dönüşür.
Kaynakça:
Aktaş, B. ve Gürcan, N. (2020). Sanat etkinliklerinin ilkokul öğrencilerinin kaygı düzeylerine etkisi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 10(58), 121-142.
Goldsworthy, A. (2000). Time. Thames & Hudson.
O’Neill, M. (2007). Ephemeral art: Mourning and loss. Loughborough University.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
İlk yorum yapan siz olun