Prof. Dr. Ümit Gezgin
İki farklı akım, iki farklı anlayış.. bu anlayışlar zaman zaman çakışıyor, zaman zaman da çatışıyor.. ressamlar dünyayı kendi felsefelerine, hayat ve estetik görüşlerine göre algılarlar.. algıladıkları bu biçimleri de resimlerine taşırlar ve böylece kendilerini var etmenin özgün yollarını da göstermiş olurlar…
Empresyonist ressam dünyayı gözüyle görür.. ışığı takip eder o.. ışığın yansıttığı nesnelerin en güzel halleri ve biçimlerini yansıtmaya çalışır.. sabahın erken saatlerindeki mekanların, nesnelerin görünüşünü yansıtmaya çalışır Monet’de olduğu gibi.. çünkü ışığın ortaya çıkardığı görsel gerçeklik çarpmıştır sanatçıyı ve uyanır uyanmaz pencereden gördüğü ve çarpıldığı bu görüntüyü de tuvaline taşımaya çalışmıştır…
Onun derdi, ışık nasıl titreşir, onu araştırır.. gözün nasıl gördüğü de sanatçıyı ilgilendirir.. nesnelerin en canlı hallerinin peşindedir sanatçı ve an’ın da bu yüzden anlamını arar.. kaybolmadan renkleri, biçimleri yakalamak ister ve ondan memnun mesut olur.. doğayı yorumlamanın değil, tanımlamanın peşindedir empresyonist ressam.. orada kalır…
Ya Ekspresyonist ressam ne yapar.. derdi nedir?.. o yalnızlık içindedir.. ruhuyla hareket eder ve dış biçimlerin cazibesi içinde kalmaz sadece.. aynı zamanda biçimler üzerinde titizlenmez.. kavramsal sanatçılar gibi kavrama, duyguya ve düşünceye yönelir.. estetik de doğrusu pek önemli değildir ekspresyonist, yani dışavurumcu ressamda.. neyi dışavuracaktır.. elbet duygularını, düşüncelerini.. elindeki enstrüman da kelimeler değil, biçimler ve renklerdir…
Empresyonist, yani izlenimci ressam için dünya güzelliklerini arayan insan demek daha doğrusu.. Monet ve bizde Hoca Ali Rıza öyledir.. Boğaziçi’nin ve Üsküdar’ın bütün güzelliklerini.. bir de kırklı, ellili yıllardaki güzelliklerini yansıtır Ali Rıza.. Monet de öyle yapmıyor muydu.. Seine Nehri, kendi özel köşkünün bahçesindeki havuzun üzerindeki nilüfer çiçekleri.. O’nun en hoş ve dünyevi güzelliklerini yansıması olarak ortaya çıkmıştır…
Dışavurumcu ressam kişisel duyguları, tutkuları, değişen ruh haliyle birlikte kavrar doğayı, doğadaki değişimi.. bütün bunların kendi hayal dünyası, duyguları ve düşünceleri içinde bir anlamı olduğunu, düşünür.. bunun için de renk ve biçim oluşturmada titiz davranmaz, daha savruktur ve değişkendir.. ama izlenimci bir disiplin, düzen içinde kurgular tablosunu ve resmini…
İlk yorum yapan siz olun