Ümit Gezgin
Ne zaman okuduğumu tam bilemiyorum Bertrand Russell’ın “Aylaklığa Övgü” kitabını.. geçenlerde bir sahafta görünce tekrar aldım.. zaten aklımda da vardı.. Aylaklık nedir? Çalışma gerekli midir? Sanatçının yaptığı bir tür aylaklığa mı girer? Yoksa herkesten fazla bir çalışma mıdır? diye…
Kitabı okumaya başlayınca daha bir aydınlandım… Russell aylaklığı övüyor tabi.. çünkü aylaklığın bu dünyanın çalışma düzeni içinde bir tür protesto olduğunu da söylüyor… Ama ne tür bir aylaklık?.. Sokaklarda yatıp kalkan evsizlerin, kimsesizlerin zorunlu aylaklığı değil herhalde onun da bahsettiği.. açık açık bir protest aylaklıktan.. aslında keyfe keder bir başkaldırıdan, bir tür şair ve ressam bohemliğinden.. bahsediyor.. bana göre…
Zaten sanatçı ve entellektüeller bir tür aylak değiller mi.. Sinoplu Diyojen‘i düşünelim.. Büyük İskender ayağına kadar geliyor, “Dile benden ne dilersen!” diyor.. cevabı: “Gölge etme başka ihsan istemem!” oluyor.. böyle bir protest, aylak bir filozof yaklaşımını kim gösterebilir?.. Veya, gösterebilir mi.. tuzu kuru olanlar bile… Aylakça yaşantıya sokaklarda evsiz barksızların yaşantısı olarak bakmamak lazım… Bir tür dünyaya karşı başkaldırı özelliği barındırıyor ki o.. aslında bütün sanatçıların yaptığı da böyle bir şey…
Sait Faik az mı aylak bir adamdı… Ya, “Aylak Adam” romanını yazan Yusuf Atılgan.. muhtemelen o da Bertrand Russell’in “Aylaklığa Övgü’sünden yola çıktı.. veya Oblomov’dan.. Gonçarov da aylak bir adamın yaşantı, düşünceleri ve hayallerinden bahsetmez mi…
Russell zaten kitabında ne diyor: “… dünyada gereğinden fazla çalışıldığını, çalışmanın erdem olduğu inancının büyük zararlar doğurduğunu…” belirtiyor… Dünyaya şöyle bir bakalım.. gece gündüz silah fabrikalarında, vardiya sistemine göre çalışma var da ne oluyor.. dünya üçüncü dünya savaşının eşiğine geliyor… Duvarda duran silah patlamak için bahane arar.. aynı şekilde bu kadar silah üretimi, stoklar.. sonunda insanın ve doğanın katliamına aracı oluyor.. yaşadığımız şu günlerde bunu bütün çıplaklığıyla görmüyor muyuz…
Onun için Russell haklı.. aylaklığı övmemiz lazım.. ama ne tür bir aylaklıktan da yana olduğumuzu belirterek.. üreten, yaratıcı alanları geliştiren, sanata yönelen ve insanı olduğu kadar, hayvanları da koruyan ve çevreyi güzelleştiren.. bu konuda hassasiyet gösteren bir aylaklık… Yoksa geceli gündüzlü doğayı kirletmek için çalışan, bütün ormanları yakan, kirleten, denizlerin doğal yaşantısını bozan bir çalışma anlayışı ‘Çalışkanlık’ addedilip, kutsansa bile.. kimseye bir faydası yok…
Ne diyor Russell: “Mutluluğa giden yol, refaha giden yol, çalışmanın örgütlü bir düzen içinde azaltılmasından geçer… ” böyle olacak ki.. insanlar kültürel, sanatsal, yaratıcılık alanlarında kendilerini geliştirsinler… Bizde öyle mi…
Sadece bizde değil.. bütün gelişmekte olan ülkelerde yoğun bir iş ve çalışma düzeni pompalanıyor.. oysa gelişmiş ülkelere bakın.. yan gelip yatıyorlar… Adeta, dünyanın bir kısmı refah, mutluluk ve aylaklık içinde gününü gün ederken, diğer yarısı da geceli gündüzlü çalışıyor… İşin tuhaf tarafı bu çalışanların diğerlerine hizmet etmesi, diğerlerinin refah ve mutluluğunu, giderek aylaklığını arttırması…
İlk yorum yapan siz olun